Το ραβδί του οδοιπόρου: Ανθολογία χαϊκού

Απόδοση στα ελληνικά & Επίμετρο: Άρης Λασκαράτος

«Όταν το συναίσθημα κορυφώνεται, συνήθως μένουμε σιωπηλοί. Τότε, ακόμα και δεκαεπτά συλλαβές είναι αρκετές».
― D.J. Suzuki

Το χαϊκού, παραδοσιακή ιαπωνική ποιητική φόρμα, αποτελείται από τρεις στίχους με 5, 7 και 5 συλλαβές αντίστοιχα. Η ποίηση χαϊκού, αναπόσπαστα δεμένη με το Ζεν, εμφανίστηκε τον 15ο αιώνα και έφτασε στην πλήρη ακμή της κατά την περίοδο Edo (1603-1868). Τα χαϊκού, που αποτελούν μέχρι σήμερα ζωντανό κομμάτι της ιαπωνικής κουλτούρας, έγιναν ευρύτερα γνωστά στη Δύση από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Η συλλογή περιλαμβάνει ποιήματα των:

Matsuo Basho (1644-1694)
Yosa Buson (1716-1783)
Iida Dakotsu (1885-1962)
Ogawa Haritsu (1662-1747)
Sakai Hoitsu (1760-1828)
Kobayashi Issa (1763-1827)
Takarai Kikaku (1661-1707)
Mukai Kyorai (1651-1704)
Itsuzan Mokuin (?)
Arakida Moritake (1472-1549)
Menjima Onitsura (1661-1738)
Konishi Raizan (1634-1716)
Oshima Ryota (1718-1787)
Natsume Seibi (1748-1816)
Enomoto Seifu-Jo (1731-1814)
Fujimori Sobaky (1758-1821)
Iio Sogi (1421-1502)
Tan Taigi (1709-1771)

Απόσπασμα από το Επίμετρο:
Η ποιητική του χαϊκού βασίζεται, σε πολύ μεγάλο βαθμό, σε συνειρμούς που δημιουργούνται από την ιαπωνική γλωσσική παράδοση. Σε ένα τόσο σύντομο ποίημα, κάθε λέξη ή εικόνα αποκτά νόημα χάρη στο σύνολο των υποδηλώσεων στη μακρά παράδοση της ιαπωνικής λογοτεχνίας. Κάθε λέξη παραπέμπει σε έναν μακρύ κατάλογο λογοτεχνικών έργων στα οποία έχει χρησιμοποιηθεί. Αν μια λέξη δεν ξυπνούσε τη λογοτεχνική μνήμη, αυτό το γεγονός θα δημιουργούσε τόση εντύπωση, ώστε απλώς και μόνο η διαφοροποίηση της συγκεκριμένης λέξης από τις υπόλοιπες θα πρόσθετε στην πρωτοτυπία του έργου. Σ’ αυτό το καθιερωμένο σύνολο συνειρμών ανήκει και η «λέξη εποχής», ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία του χαϊκού. Η «λέξη εποχής» είναι μια λέξη που εντάσσει μια δήλωση ή εικόνα του χαϊκού σε μία από τις τέσσερις εποχές (2). Σε κάθε εποχή αντιστοιχούν συ­γκε­κριμένες λέξεις, σε αντιστοιχία προφανή και προκαθορισμένη από το σύστημα υποδηλώσεων. Για παράδειγμα, η αναφορά σε ένα λουλούδι δείχνει ότι η δήλωση ή η εικόνα που παρουσιάζει το χαϊκού εκτυλίσσεται την Άνοιξη. Α­ντί­στοι­χα, το φεγγάρι είναι πάντα το φεγγάρι μιας φθινοπωρινής βραδιάς.

Στο βαλτοτόπι
οδηγός μου το τραγούδι
του αηδονιού

― BASHO